Şair ve yazar (1 Mart 1847, İstanbul - 31 Ocak 1914). Ercüment Ekrem Talu’nun babası. Özel öğrenim görerek yetişti. Mekteb-i İrfan’ı bitirdikten (1858) sonra girdiği Harbiye İdadisi’ndeki öğrenimini sağlık nedeniyle tamamlayamadı. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi’nde memurluğa başladı (1862). Tanzimat ve Nafia dairelerinde başmuavinlik (1874), Şura-yı Devlet üyeliği (1877), Mülkiye Mektebi ve Galatasaray Sultanisi’nde edebiyat öğretmenliği (1880-88), birkaç ay Evkaf ve Maarif Nazırlığı (1908), Meclis-i Âyân üyeliği (1908-14) yaptı. Ölümü dolayısıyla okullar tatil edilmiş, büyük bir cenaze töreni düzenlenmişti. Küçüksu’da oğlu Nijad’ın kabri yanında gömülüdür. Edebiyat çevresine Namık Kemal’le tanışarak girmiş ve onun Fransa’ya gidişi üzerine Tasvir-i Efkâr gazetesinin yönetimini üstlenmiştir (1867). Recaizade, üç oğlunun, özellikle Nijad’ın ölümünden duyduğu acıyı dile getirdiği şiirleriyle daha çok karamsar duygular işledi. Eski edebiyatı savunan Muallim Naci ve çevresiyle girdiği edebiyat tartışmalarıyla Edebiyat-ı Cedide akımının doğuşuna ortam hazırladı. Başta Tevfik Fikret olmak üzere döneminin genç şair ve edebiyatçılarını çevresinde topladı. Tanzimat ve Batı düşüncesinin yeni kuşağa benimsetilmesinde önemli rol oynadı. Edebiyatta “Sanat sanat içindir.” anlayışını savundu. Türk edebiyatında gerçekçiliğin ilk örneklerinden sayılan Araba Sevdası romanında, Bihruz Beyin kişiliğinde Batı hayranlığının gülünç yanlarını mizaha vuran bir anlatımla yansıttı. Eserleri Şiir: Nağme-i Seher (1871), Yadigâr-ı Şebab (1873), Zemzeme (3 cilt, 1883-85), Pejmürde (1895), Nijad Ekrem (1910), Nefrin (1916). Hikâye: Muhsin Bey yahut Şairliğin Hazin Bir Neticesi (1889), Şemsa (1895). Roman: Araba Sevdası (1898). Oyun: Afife Anjelik (1870), Vuslat yahut Süreksiz Sevinç (1874), Çok Bilen Çok Yanılır (1914). İnceleme-Eleştiri: Talim-i Edebiyat (1879), Kudemadan Bir Kaç Şair (biyografiler, 1885), Takdir-i Elhan (Menemenlizade Tahir’in Elhan adlı eseri dolayısıyla Muallim Naci’nin görüşlerine eleştirileri, 1886), Takrizat (genç edebiyatçıların kitaplarına yazdığı önsözler, 1898). Çeviri: Atala (Chateaubrian’dan, 1872), Meprizon (Silvio Pellico’dan 1874).